Hỏi đáp thường gặp về Hội chứng hô hấp Trung Đông do coronavirus (MERS‐CoV)



TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI (World Health Organization - WHO)
 
 (1) Hội chứng hô hấp Trung Đông (Middle East Respiratory Syndrome - MERS) là gì?

Hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS) là một bệnh đường hô hấp do coronavirus (MERSCoV) gây ra,  được phát hiện đầu tiên ở Saudi Arabia vào năm 2012. Coronavirus là một họ virus khá lớn, có thể gây bệnh từ nhẹ như cúm thông thường đến nặng như hội chứng hô hấp cấp tính (Severe Acute Respiratory Syndrome -SARS).


        (2) MERS đang xảy ra ở đâu?

Đã có 26 quốc gia ghi nhận trường hợp MERS, bao gồm Iran, Jordan, Kuwait, Lebanon, Oman, Qatar, Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc A-rập thống nhất (UAE), và Yemen (thuộc khu vực Trung Đông); Áo, Pháp, Đức, Hy Lạp, Ý, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, và Vương quốc Anh (UK) (thuộc khu vực Châu Âu); Algeria, Tunisia and Ai Cập(thuộc khu vực Châu Phi); Trung Quốc, Malaysia, Hàn Quốc, Philippines và Thái Lan (thuộc khu vực Châu Á); và Hoa Kỳ (thuộc khu vực Châu Mỹ).

Đại đa số các trường hợp MERS xảy ra tại Saudi Arabia.

Thông tin mới nhất về các trường hợp MERS được cập nhật tại: WHO Disease Outbreak News

        (3) Triệu chứng của MERS như thế nào? Hội chứng này nguy hiểm như thế nào?

        Một trường hợp MERS điển hình có các triệu chứng sốt ho, và/hoặc khó thở. Viêm phổi là chẩn đoán phổ biến nhất khi khám bệnh. Bệnh nhân cũng có thể có các triệu chứng rối loạn đường tiêu hóa kể cả tiêu chảy. Trường hợp nặng có thể bị suy hô hấp, cần phải thở máy và chăm sóc ở đơn vị chăm sóc đặc biệt. Một số bệnh nhân có biểu hiện suy tạng, đặc biệt là thận, hoặc là sốc nhiễm trùng. Virus này dường như gây bệnh trầm trọng hơn ở người có hệ miễn dịch kém, người già, và những người có bệnh mạn tính như tiểu đường, ung thư, và bệnh phổi mạn tính.


          (4) Có thể có trường hợp bị nhiễm virus MERS-CoV nhưng không có biểu hiện bệnh không?    Có. Những trường hợp nhiễm MERS‐CoV nhưng không có biểu hiện bệnh đã được phát hiện khi xét nghiệm tìm MERS‐CoV trong các nghiên cứu về sự tiếp xúc của con người với MERS‐CoV. Không thể nào phát hiện sớm tất cả các trường hợp nhiễm MERS‐CoV bởi vì những dấu hiệu sớm của bệnh không có tính đặc hiệu. Do đó, tất cả các cơ sở y tế nên có những quy tắc thực hành chuẩn nhằm phòng ngừa và kiểm soát việc lây nhiễm MERS‐CoV ở các khoa điều trị bệnh lây nhiễm.

        (5) Con người bị lây nhiễm MERS-CoV từ đâu?

        Lây nhiễm từ động vật sang người

Chưa có hiểu biết đầy đủ tại sao con người bị nhiễm một loại virus thường gây bệnh cho động vật như MERS‐CoV. Nhiều người tin rằng con người có thể nhiễm MERS‐CoV do tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với loài lạc đà một bướu ở vùng Trung Đông. Người ta đã phân lập được chủng MERS-CoV ở lạc đà tại một số nước như Ai Cập, Oman, Qatar và Saudi Arabia.

        Lây nhiễm từ người sang người

MERS‐CoV dường như không thể truyền dễ dàng từ người sang người ngoại trừ trường hợp có tiếp xúc gần gũi (chẳng hạn như chăm sóc lâm sàng cho người đã bị nhiễm MERS‐CoV) mà không áp dụng biện pháp dự phòng chặt chẽ. Cách thức lây truyền này đã được phát hiện giữa các thành viên trong gia đình, giữa người bệnh và nhân viên y tế. Đa số các trường hợp nhiễm MERS‐CoV là do lây truyền từ người sang người tại các cơ sở y tế.

.

        (6) MERS-CoV có lây nhiễm không?

Có, nhưng có vẻ như khá hạn chế. MERS‐CoV hình như không thể truyền dễ dàng từ người sang người ngoại trừ trường hợp chăm sóc lâm sàng cho người đã bị nhiễm MERS‐CoV mà không áp dụng biện pháp dự phòng. Đã có những chùm ca bệnh trong một số cơ sở y tế, nơi mà sự lây truyền từ người sang người thuận lợi hơn,  đặc biệt là khi những thực hành nhằm phòng ngừa và kiểm soát lây nhiễm còn thiếu sót. Cho đến nay, chưa có ghi nhận nào về sự lây truyền hằng định MERS-CoV từ người sang người.

        (7) Ổ chứa của MERS virus là gì - dơi, lạc đà, gia súc?

Ổ chứa của MERS-CoV chưa được biết rõ. Một loại coronavirus, rất giống với loại tìm thấy ở người, đã được phân lập ở lạc đà tại Ai Cập, Oman, Qatar, và Saudi Arabia. Có thể còn có những ổ chứa khác. Tuy nhiên, những loài động vật khác như dê, bò, cừu, trâu nước, ngỗng, và chim hoang dã đã được xét nghiệm tìm MERS‐CoV, nhưng cho đến nay vẫn chưa phát hiện được. Tổng hợp những kết quả nghiên cứu này ủng hộ giả thiết loài lạc đà một bướu có thể là nguồn lây nhiễm MERS-CoV cho con người.

        (8) Có nên tránh tiếp xúc với lạc đà hay những sản phẩm từ lạc đà không? Có an toàn không nếu đi thăm trang trại, chợ hoặc hội chợ lạc đà?

Ở những quốc gia vùng Trung Đông đã bị ảnh hưởng bởi MERS-CoV, theo cảnh báo chung, bất kỳ ai đi thăm trang trại, chợ, chuồng gia súc, hoặc những nơi khác có nuôi, nhốt động vật thì nên tuân thủ các biện pháp vệ sinh chung bao gồm rửa tay thường xuyên trước và sau khi tiếp xúc với động vật và tránh tiếp xúc với động vật bị ốm.

Việc tiêu thụ các sản phẩm từ động vật còn tươi sống hoặc nấu chưa chín, bao gồm cả sữa và thịt, đưa đến nguy cơ nhiễm rất nhiều loại sinh vật có thể gây bệnh cho người. Sử dụng sản phẩm từ động vật được chế biến thích hợp bằng cách nấu chín hay tiệt trùng là an toàn cho sức khỏe, nhưng cũng nên chú ý tránh lây nhiễm chéo với thực phẩm chưa nấu chín. Thịt và sữa lạc đà là những thực phẩm giàu dinh dưỡng, có thể tiếp tục sử dụng sau khi đã tiệt trùng, nấu chín hoặc áp dụng các biện pháp xử lý nhiệt khác.

Cho đến khi có những hiểu biết sâu hơn về MERS, những người mắc bệnh tiểu đường, suy thận, bệnh phổi mạn tính, và người có miễn dịch kém được xem là có nguy cơ mắc bệnh thể nghiêm trọng do nhiễm MERS‐CoV. Đặc biệt, người dân ở vùng Trung Đông nên tránh tiếp xúc với lạc đà, không dùng sữa lạc đà tươi hoặc nước tiểu lạc đà, cũng như không ăn thịt lạc đà chưa nấu kỹ.

Người lao động ở các trại chăn nuôi và cơ sở giết mổ lạc đà trong vùng bị ảnh hưởng bởi MERS-CoV nên thực hiện tốt các quy định vệ sinh cá nhân, bao gồm rửa tay thường xuyên sau khi tiếp xúc với động vật, bảo vệ mặt khi có thể, mang quần áo bảo hộ, thay và giặt quần áo bảo hộ hàng ngày. Người lao động cũng nên tránh cho người thân trong gia đình tiếp xúc với quần áo bảo hộ, giày hoặc những vật dụng đã bị nhiễm bẩn, nhiễm chất bài tiết của lạc đà hoặc đã tiếp xúc với lạc đà. Không nên giết mổ động vật bị bệnh để sử dụng. Nên tránh tiếp xúc trực tiếp với bất kỳ động vật nào đã được khẳng định là dương tính với MERS‐CoV.

        (9) Có vac-xin phòng MERSCoV hay không? Điều trị như thế nào?

Hiện tại không có vac-xin và không có điều trị đặc hiệu. Điều trị chỉ là hỗ trợ dựa vào tình trạng của người bệnh.

        (10) Nhân viên y tế có nguy cơ nhiễm MERSCoV hay không?

Có. Lây nhiễm MERS-CoV đã xảy ra ở các cơ sở y tế tại một số nước, kể cả từ người bệnh sang nhân viên y tế. Không phải lúc nào cũng có thể chẩn đoán sớm được bệnh nhân nhiễm MERS‐CoV hoặc chẩn đoán mà không cần xét nghiệm bởi vì triệu chứng và những đặc điểm lâm sàng khác là không đặc hiệu.

Do đó, điều quan trọng là nhân viên y tế phải luôn luôn áp dụng những quy định dự phòng tiêu chuẩn đối với tất cả mọi bệnh nhân.

Nên bổ sung vào các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn các quy định về dự phòng lây nhiễm qua giọt nước bọt khi chăm sóc y tế cho tất cả bệnh nhân có nhiễm trùng hô hấp cấp. Nên bổ sung các quy định về dự phòng lây nhiễm do tiếp xúc và bảo vệ mắt khi chăm sóc y tế cho những trường hợp nghi ngờ hoặc đã khẳng định nhiễm MERS‐CoV. Dự phòng lây nhiễm qua không khí nên được áp dụng khi thực hiện các quá trình khí dung.


        (11) WHO có đưa ra ra những hạn chế nào về du lịch và thương mại để chống lại loại virus mới này không?

Tại thời điểm này, WHO không khuyến cáo áp dụng bất kỳ hạn chế nào. Dựa vào đánh giá nguy cơ của mỗi quốc gia, nên đưa ra những cảnh báo nhằm nâng cao nhận thức về MERS-CoV và triệu chứng của nó cho các du khách đến và về từ những vùng bị ảnh hưởng.

        (12) WHO đối phó như thế nào với dịch MERS-CoV bùng phát?

WHO đang làm việc với các nhà lâm sàng và nhà khoa học để tập hợp và chia sẻ những bằng chứng khoa học nhằm hiểu biết sâu hơn về virus này và căn bệnh do nó gây ra, đồng thời xác định các ưu tiên đối phó với dịch bùng phát, các chiến lược điều trị và các phương cách tiếp cận quản lý lâm sàng. WHO đang làm việc với các nước bị ảnh hưởng, các đối tác kỹ thuật quốc tế và các mạng lưới để phối hợp ứng phó toàn cầu, bao gồm cung cấp những thông tin cập nhật, tiến hành đánh giá nguy cơ và điều tra phối hợp với chính quyền của các quốc gia, triệu tập các hội nghị khoa học, xây dựng các hướng dẫn và tập huấn cho các cơ quan quản lý y tế và các đơn vị kỹ thuật y tế về khuyến nghị điều tra tạm thời, xét nghiệm trường hợp bệnh, kiểm soát và phòng ngừa lây nhiễm và quản lý lâm sàng.

Tổng Giám đốc WHO đã triệu tập một Hội nghị Khẩn cấp theo Điều lệ Y tế Thế giới (2005) để tư vấn xem tình hình có đến mức đưa ra một tuyên bố về tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại cho cộng đồng quốc tế (Public Health Emergency of International Concern -PHEIC) hay không, và tư vấn về các biện pháp y tế công cộng nên được tiến hành. Thông tin cập nhật về những cuộc thảo luận của Ủy ban này có thể tham khảo tại: IHR Emergency Committee concerning Middle East respiratory syndrome coronavirus

        (Bài dịch theo WHO tại: http://www.who.int/csr/disease/coronavirus_infections/faq/en/)



                                                                                                                                                      Ngày 12 tháng Sáu năm 2015


                                                                                                                                                                                                          Huy Sơn


Các tin tiếp
Tuần lễ Thế giới nhận thức về kháng sinh 13-19/11/2017   (15/11/2017)
Tổng quan tóm tắt Dịch tễ học viêm gan siêu B, viêm gan siêu vi C và ung thư gan ở Việt Nam   (5/9/2017)
5 Câu hỏi đáp về bệnh tay-chân-miệng   (5/9/2017)
Kỹ năng duy trì lớp học vui vẻ và hiệu quả   (10/8/2017)
Dịch sốt xuất huyết cướp đi sinh mạng 14 người   (25/7/2017)
NHU CẦU CƠ BẢN CỦA CON NGƯỜI VÀ SỰ LIÊN QUAN VỚI ĐIỀU DƯỠNG   (11/5/2017)
Vai trò của thể dục thể thao trong cân đối năng lượng và phòng ngừa bệnh đái tháo đường   (3/4/2017)
Dịch cúm vào mùa, đe dọa sức khỏe cộng đồng   (6/10/2016)
Tuyên bố chung của Bộ trưởng Y tế các nước ASEAN về ứng phó với dịch bệnh do vi rút Zika   (6/10/2016)
Ngày Thế giới phòng chống bệnh viêm gan năm 2016: Hãy hiểu biết về bệnh viêm gan – Hãy hành động ngay bây giờ   (1/8/2016)
Hoạt động lồng ghép chăm sóc trẻ bệnh (viết tắt là IMCI)   (19/5/2016)
Chuyên đề: Tự đánh giá về 5 tính cách chủ yếu của bản thân   (26/2/2016)
Hỏi đáp về bệnh do virut Zika   (6/2/2016)
Chuyên đề: Kỹ năng xử lý An toàn an ninh thông tin năm 2016   (25/1/2016)
Chuyên đề: Làm thế nào để bài giảng thu hút được người học?   (25/1/2016)
Những Biểu Tượng của Ngành Dược   (5/10/2015)
Tai biến chết người khi truyền dịch   (29/7/2015)
Những điều cần biết về hồ sơ xét tuyển Đại học, Cao Đẳng năm 2015   (21/7/2015)
Hỏi đáp thường gặp về Hội chứng hô hấp Trung Đông do coronavirus (MERS‐CoV)   (9/7/2015)